Η πρόσκληση του Πράσινου Ταμείου για τα Σχέδια Αστικής Ανθεκτικότητας 2026 δίνει στους Δήμους τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσουν την κατάρτιση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου για την προσαρμογή τους στις κλιματικές, περιβαλλοντικές, κοινωνικές και χωρικές προκλήσεις.
Η επιτυχής ένταξη, ωστόσο, δεν εξαρτάται μόνο από το αντικείμενο της πρότασης. Η πρόσκληση εφαρμόζει άμεση αξιολόγηση, με σειρά προτεραιότητας εισερχομένου, και προβλέπει συγκεκριμένα δικαιολογητικά, αποφάσεις και υποχρεώσεις που πρέπει να οργανωθούν εγκαίρως από τον Δήμο.
Βήμα 1: Έλεγχος του ποσού χρηματοδότησης
Πριν από την προετοιμασία της αίτησης, ο Δήμος πρέπει να ελέγξει το ανώτατο ποσό χρηματοδότησης που του αντιστοιχεί στο Παράρτημα 1 του Οδηγού.
Το ποσό υπολογίζεται με βάση τον μόνιμο πληθυσμό του 2021 και τον βαθμό τρωτότητας της Περιφέρειας. Η απόφαση υποβολής πρέπει να αναφέρει με σαφήνεια το αιτούμενο ποσό, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ.
Εάν ο συνολικός προϋπολογισμός της υπηρεσίας υπερβαίνει το ανώτατο επιλέξιμο ποσό, απαιτείται ρητή απόφαση για την κάλυψη της διαφοράς από ίδιους πόρους του Δήμου.
Βήμα 2: Απόφαση του αρμόδιου συλλογικού οργάνου
Ο φάκελος πρέπει να περιλαμβάνει απόφαση του αρμόδιου συλλογικού οργάνου του Δήμου, με την οποία εγκρίνονται:
- η υποβολή της πρότασης,
- το αιτούμενο ποσό χρηματοδότησης με ΦΠΑ,
- η αποδοχή των όρων της πρόσκλησης,
- η αναμόρφωση του δημοτικού προϋπολογισμού και η εγγραφή της δράσης σε σχετικό κωδικό μετά την ένταξη,
- η κάλυψη τυχόν υπερβάλλοντος ποσού από ίδιους πόρους.
Η διατύπωση της απόφασης πρέπει να συμβαδίζει με τις απαιτήσεις του Οδηγού, καθώς η πληρότητα των δικαιολογητικών αποτελεί βασικό κριτήριο ένταξης.
Βήμα 3: Βεβαίωση αδυναμίας εκπόνησης από την υπηρεσία
Σε περίπτωση που ο Δήμος προτίθεται να αναθέσει την εκπόνηση του Σ.Α.Α. σε εξωτερικό ανάδοχο, απαιτείται βεβαίωση του προϊσταμένου της αρμόδιας υπηρεσίας ότι το Σχέδιο δεν μπορεί να εκπονηθεί από την ίδια την υπηρεσία.
Η βεβαίωση πρέπει να περιλαμβάνει πλήρη και σαφή τεκμηρίωση. Μια γενική αναφορά σε φόρτο εργασίας ή έλλειψη προσωπικού, χωρίς σύνδεση με τις πραγματικές απαιτήσεις του Σ.Α.Α., ενδέχεται να μην είναι επαρκής.
Απαιτείται επίσης βεβαίωση ότι δεν έχει ήδη εκπονηθεί Σχέδιο Αστικής Ανθεκτικότητας για το σύνολο της συγκεκριμένης Περιοχής Παρέμβασης.
Βήμα 4: Επιλογή του κατάλληλου σχήματος εκπόνησης
Ο Δήμος μπορεί να εκπονήσει το Σ.Α.Α. με δικά του στελέχη ή να αναθέσει το σύνολο της υπηρεσίας σε εξωτερικό ανάδοχο, ακολουθώντας τις διαδικασίες του Ν. 4412/2016.
Στην περίπτωση εξωτερικού αναδόχου, ο Οδηγός προβλέπει ότι η ομάδα έργου πρέπει να περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον στελέχη από τρεις βασικές κατηγορίες ειδικοτήτων:
- χωροτάκτη, πολεοδόμο, συγκοινωνιολόγο, αρχιτέκτονα ή πολιτικό μηχανικό,
- αγρονόμο τοπογράφο, μηχανικό γεωπληροφορικής ή μηχανικό με εξειδίκευση στα GIS,
- γεωλόγο, περιβαλλοντολόγο, μηχανικό περιβάλλοντος ή χημικό μηχανικό.
Η απαίτηση αυτή αποτυπώνει τον διεπιστημονικό χαρακτήρα του Σ.Α.Α., το οποίο συνδυάζει χωρική, περιβαλλοντική, τεχνική και γεωχωρική ανάλυση.
Βήμα 5: Προετοιμασία των βασικών δικαιολογητικών
Ο βασικός φάκελος υποβολής περιλαμβάνει:
- ηλεκτρονική αίτηση υποβολής,
- απόφαση του αρμόδιου συλλογικού οργάνου,
- βεβαίωση αδυναμίας εκπόνησης από την υπηρεσία,
- βεβαίωση ότι δεν έχει ήδη εκπονηθεί Σ.Α.Α. για τη συνολική Περιοχή Παρέμβασης,
- πρόσθετα στοιχεία για ήδη συμβασιοποιημένη δράση, όπου απαιτούνται,
- προγραμματική σύμβαση, όταν η πρόταση υποβάλλεται από δύο ή περισσότερους Δήμους.
Σε περίπτωση κοινής πρότασης, απαιτείται σωστός συντονισμός μεταξύ των συμμετεχόντων Δήμων, καθώς κάθε Δήμος δεν μπορεί να συμμετέχει παράλληλα και σε άλλη πρόταση για τα ίδια διοικητικά όρια.
Βήμα 6: Ηλεκτρονική υποβολή
Η πρόταση υποβάλλεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα ψηφιακών υπηρεσιών του Πράσινου Ταμείου.
Ο δικαιούχος μπορεί να συμπληρώνει σταδιακά την αίτηση και να την αποθηκεύει προσωρινά. Η οριστική υποβολή πραγματοποιείται μία φορά και συνοδεύεται από αυτόματη απόδοση αριθμού πρωτοκόλλου.
Επειδή η αξιολόγηση πραγματοποιείται με σειρά προτεραιότητας εισερχομένου, δεν είναι σκόπιμο ο Δήμος να αναμένει την καταληκτική ημερομηνία της 31ης Δεκεμβρίου 2026. Η έγκαιρη υποβολή ενός πλήρους και σωστά οργανωμένου φακέλου μειώνει τον κίνδυνο καθυστερήσεων και ανάγκης συμπληρώσεων.
Βήμα 7: Αξιολόγηση και απόφαση ένταξης
Οι προτάσεις αξιολογούνται ως προς την πληρότητά τους και την κάλυψη των προϋποθέσεων του προγράμματος. Δεν εφαρμόζεται διαδικασία συγκριτικής βαθμολόγησης όλων των προτάσεων μετά τη λήξη της πρόσκλησης.
Εάν διαπιστωθούν ελλείψεις, το Πράσινο Ταμείο μπορεί να ζητήσει συμπληρωματικά ή διευκρινιστικά στοιχεία. Αν ο Δήμος δεν ανταποκριθεί εντός του προβλεπόμενου χρονικού διαστήματος, η πρόταση απορρίπτεται.
Η έγκριση ή η απόρριψη πραγματοποιείται με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Πράσινου Ταμείου.
Βήμα 8: Σύναψη της δημόσιας σύμβασης
Μετά την απόφαση ένταξης, ο Δήμος πρέπει να προχωρήσει στη σύναψη της δημόσιας σύμβασης σύμφωνα με τον Ν. 4412/2016 και τις απαιτήσεις καταχώρισης στο ΚΗΜΔΗΣ.
Η σύμβαση πρέπει να έχει υπογραφεί μέσα σε διάστημα δώδεκα μηνών από την απόφαση ένταξης και να κοινοποιηθεί στο Πράσινο Ταμείο. Εάν δεν ολοκληρωθεί η συμβασιοποίηση μέσα στην προθεσμία, ο δικαιούχος απεντάσσεται αυτομάτως από το πρόγραμμα.
Ο Οδηγός επισημαίνει επίσης ότι δεν επιτρέπεται ο τεχνητός επιμερισμός των παραδοτέων. Ο Δήμος πρέπει να οργανώσει ενιαία διαδικασία για το συνολικό αντικείμενο του Σ.Α.Α., ανάλογα με την αξία και την προβλεπόμενη διαδικασία ανάθεσης.
Βήμα 9: Ολοκλήρωση, έγκριση και πληρωμή
Μετά την εκπόνησή του, το Σ.Α.Α. πρέπει να εγκριθεί:
- από τη Δημοτική Επιτροπή ή το αρμόδιο όργανο του φορέα εκπόνησης και
- από τη Διεύθυνση Μελετών και Έργων Αστικών Αναπλάσεων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Η πληρωμή του Πράσινου Ταμείου πραγματοποιείται άπαξ, μετά την ολοκλήρωση των εγκρίσεων και την ηλεκτρονική υποβολή του πλήρους φακέλου πληρωμής. Συνεπώς, ο Δήμος πρέπει από την αρχή να οργανώσει σωστά όχι μόνο τον φάκελο ένταξης, αλλά και όλα τα στοιχεία της διαδικασίας ανάθεσης, παρακολούθησης, παραλαβής και πληρωμής.
Συνηθισμένα σημεία που χρειάζονται προσοχή
Τα σημαντικότερα σημεία που πρέπει να ελέγξει ένας Δήμος πριν από την οριστική υποβολή είναι:
- η ορθή αναγραφή του αιτούμενου ποσού με ΦΠΑ,
- η συμφωνία του προϋπολογισμού με το ανώτατο ποσό του Παραρτήματος,
- η επαρκής τεκμηρίωση της αδυναμίας εκπόνησης από την υπηρεσία,
- η αποφυγή συμμετοχής του ίδιου Δήμου σε περισσότερες από μία προτάσεις,
- η πλήρης κάλυψη των απαιτούμενων ειδικοτήτων του αναδόχου,
- η επιλογή της ορθής διαδικασίας δημόσιας σύμβασης,
- η μη κατάτμηση του φυσικού αντικειμένου,
- η τήρηση της δωδεκάμηνης προθεσμίας συμβασιοποίησης,
- η διατήρηση πλήρους ηλεκτρονικού και διοικητικού φακέλου.
Πώς υποστηρίζει η Arrow Engineering τους Δήμους
Η Arrow Engineering παρέχει ολοκληρωμένη υποστήριξη για την προετοιμασία και την εκπόνηση των Σχεδίων Αστικής Ανθεκτικότητας, καλύπτοντας:
- τον αρχικό έλεγχο της πρόσκλησης και του διαθέσιμου ποσού,
- την τεχνική οργάνωση του αντικειμένου,
- την προετοιμασία του φακέλου και των τεχνικών απαιτήσεων,
- τη συλλογή, επεξεργασία και χαρτογράφηση δεδομένων,
- την αξιολόγηση κινδύνων και τρωτότητας,
- τη διαμόρφωση δεικτών και προτεραιοτήτων,
- την κατάρτιση του σχεδίου δράσης, του προϋπολογισμού και του χρονοδιαγράμματος,
- την υποστήριξη έως την ολοκλήρωση και έγκριση του Σ.Α.Α.
Συχνές ερωτήσεις
Η αξιολόγηση γίνεται μετά τη λήξη της πρόσκλησης;
Όχι. Οι προτάσεις εξετάζονται άμεσα και με σειρά προτεραιότητας εισερχομένου.
Σε πόσο χρόνο πρέπει να υπογραφεί η σύμβαση;
Η σύμβαση πρέπει να υπογραφεί μέσα σε δώδεκα μήνες από την απόφαση ένταξης. Διαφορετικά, ο Δήμος απεντάσσεται από το πρόγραμμα.
Η χρηματοδότηση καταβάλλεται σε δόσεις;
Όχι. Η πληρωμή γίνεται άπαξ, μετά την ολοκλήρωση και την έγκριση του Σ.Α.Α. και την υποβολή του πλήρους φακέλου δικαιολογητικών.
