Το ΦΕΚ Β’ 2506/05.05.2026 καθορίζει τις τεχνικές προδιαγραφές, τους όρους και τις οδηγίες για την εκπόνηση των Σχεδίων Αστικής Ανθεκτικότητας (Σ.Α.Α.). Πρόκειται για ένα σημαντικό θεσμικό κείμενο που δίνει στους Δήμους και στους δημόσιους φορείς το πλαίσιο μέσα στο οποίο πρέπει να οργανωθεί, να τεκμηριωθεί και να παραδοθεί ένα Σχέδιο Αστικής Ανθεκτικότητας.

Τα Σ.Α.Α. συνδέονται με την ανάγκη προσαρμογής των πόλεων στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, αλλά και με τη συνολική ενίσχυση της λειτουργικότητας, της ασφάλειας και της βιωσιμότητας του αστικού περιβάλλοντος.

Για τους Δήμους, η κατανόηση των τεχνικών προδιαγραφών είναι κρίσιμη, καθώς το Σχέδιο Αστικής Ανθεκτικότητας πρέπει να βασίζεται σε τεκμηριωμένα δεδομένα, συγκεκριμένη μεθοδολογία, δείκτες παρακολούθησης, χρονοδιάγραμμα, προϋπολογισμό και σαφείς προτάσεις παρεμβάσεων.

Ποιος είναι ο στόχος των τεχνικών προδιαγραφών

Οι τεχνικές προδιαγραφές καθορίζουν το περιεχόμενο και τη μεθοδολογική βάση για την εκπόνηση ενός Σ.Α.Α.

Ο στόχος είναι να υπάρχει ένα ενιαίο και αξιόπιστο πλαίσιο, ώστε κάθε Δήμος να μπορεί:

  • να διαγνώσει τον βαθμό ανθεκτικότητας της περιοχής του,
  • να καταγράψει τις βασικές προκλήσεις,
  • να αξιολογήσει κινδύνους και τρωτότητες,
  • να διαμορφώσει προτεραιότητες πολιτικής,
  • να οργανώσει παρεμβάσεις και δράσεις,
  • να συνδέσει τις δράσεις με δείκτες και χρηματοδοτικές δυνατότητες,
  • να παρακολουθεί την πρόοδο εφαρμογής του σχεδίου.

Με αυτόν τον τρόπο, το Σ.Α.Α. δεν παραμένει μια γενική στρατηγική έκθεση, αλλά γίνεται πρακτικό εργαλείο σχεδιασμού και εφαρμογής.

Ο Φάκελος Σ.Α.Α.

Σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές, για κάθε Σχέδιο Αστικής Ανθεκτικότητας συντάσσεται ένας ολοκληρωμένος Φάκελος Σ.Α.Α.

Ο φάκελος αυτός περιλαμβάνει βασικές ενότητες που οργανώνουν τη μελέτη και οδηγούν από την καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης έως το τελικό σχέδιο δράσης.

Οι βασικοί άξονες του φακέλου είναι:

  • διάγνωση του βαθμού ανθεκτικότητας,
  • προτεραιότητες πολιτικής,
  • σχέδιο χωρικών, τομεακών και διατομεακών παρεμβάσεων,
  • πρόγραμμα, χρονοδιάγραμμα και προϋπολογισμός υλοποίησης.

Η σωστή δομή του φακέλου είναι ιδιαίτερα σημαντική, διότι επιτρέπει στον Δήμο να έχει ένα τεκμηριωμένο, αναγνώσιμο και αξιοποιήσιμο παραδοτέο.

Κεφάλαιο Α: Διάγνωση του βαθμού ανθεκτικότητας

Το πρώτο στάδιο αφορά τη διάγνωση του βαθμού ανθεκτικότητας της περιοχής παρέμβασης.

Σε αυτό το κεφάλαιο καταγράφονται και αναλύονται στοιχεία όπως:

  • πληθυσμός και δημογραφικά χαρακτηριστικά,
  • πολεοδομικά δεδομένα,
  • κυκλοφοριακή λειτουργία,
  • κτιριακό απόθεμα,
  • υποδομές,
  • κοινόχρηστοι χώροι,
  • χώροι πρασίνου,
  • διαδρομές νερού,
  • βαθμός προσβασιμότητας,
  • μέσα μαζικής μεταφοράς,
  • υποδομές μικροκινητικότητας,
  • ιστορικά κλιματικά δεδομένα,
  • ακραία καιρικά φαινόμενα,
  • επιχειρησιακός σχεδιασμός του Δήμου.

Η διάγνωση περιλαμβάνει επίσης SWOT ανάλυση, δηλαδή αξιολόγηση δυνατών σημείων, αδυναμιών, ευκαιριών και απειλών.

Στόχος είναι να αποτυπωθεί με σαφήνεια η πραγματική κατάσταση της περιοχής και να εντοπιστούν οι βασικές προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν.

Εκτίμηση επικινδυνότητας και τρωτότητας

Ιδιαίτερη σημασία έχει η εκτίμηση επικινδυνότητας και τρωτότητας. Η διαδικασία αυτή βοηθά να αξιολογηθούν οι απειλές που μπορεί να επηρεάσουν:

  • τον πληθυσμό,
  • την ιδιοκτησία,
  • τις αστικές υποδομές,
  • τις δημοτικές λειτουργίες,
  • τις μετακινήσεις,
  • την ποιότητα ζωής,
  • τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Η ανάλυση πρέπει να βασίζεται σε επίσημα ή τεκμηριωμένα δεδομένα, ώστε οι προτάσεις του Σ.Α.Α. να έχουν αξιοπιστία και πρακτική αξία.

Κεφάλαιο Β: Προτεραιότητες πολιτικής και διατομεακές συνεργασίες

Το δεύτερο κεφάλαιο αφορά τη διαμόρφωση των προτεραιοτήτων πολιτικής.

Εδώ ο Δήμος καλείται να προσδιορίσει ποιες είναι οι βασικές κατευθύνσεις για την ενίσχυση της αστικής ανθεκτικότητας.

Οι προτεραιότητες μπορεί να συνδέονται με:

  • αντιπλημμυρική προστασία,
  • βελτίωση μικροκλίματος,
  • πράσινες και μπλε υποδομές,
  • βιώσιμη κινητικότητα,
  • προσβασιμότητα,
  • πολιτική προστασία,
  • κοινωνική συνοχή,
  • ενεργειακή αναβάθμιση,
  • αναβάθμιση δημόσιου χώρου.

Σημαντικό στοιχείο είναι και η σύνδεση με άλλες πολιτικές, στρατηγικές και σχέδια του Δήμου ή της Περιφέρειας. Το Σ.Α.Α. πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά με τον υφιστάμενο σχεδιασμό και όχι αποκομμένα από αυτόν.

Κεφάλαιο Γ: Σχέδιο παρεμβάσεων, δράσεων και συνεργασιών

Το τρίτο κεφάλαιο περιγράφει το σχέδιο παρεμβάσεων για την πόλη.

Πρόκειται για το σημείο όπου η διάγνωση και οι προτεραιότητες μετατρέπονται σε συγκεκριμένες δράσεις.

Οι παρεμβάσεις μπορούν να αφορούν:

  • έργα τεχνικής υποδομής,
  • περιβαλλοντικές παρεμβάσεις,
  • παρεμβάσεις δημόσιου χώρου,
  • δράσεις πολιτικής προστασίας,
  • μέτρα για ευάλωτες ομάδες,
  • δράσεις βιώσιμης κινητικότητας,
  • παρεμβάσεις σε περιοχές αυξημένης τρωτότητας,
  • βελτίωση χώρων πρασίνου,
  • διαχείριση όμβριων υδάτων.

Κάθε παρέμβαση πρέπει να έχει σαφή περιγραφή, περιοχή εφαρμογής, στόχο και αναμενόμενο αποτέλεσμα. Όπου απαιτείται, πρέπει να αποτυπώνεται και χωρικά μέσω χαρτογραφικού υλικού.

Κεφάλαιο Δ: Σχέδιο δράσης, χρονοδιάγραμμα και προϋπολογισμός

Το τέταρτο κεφάλαιο αποτελεί το επιχειρησιακό μέρος του Σ.Α.Α.

Εδώ καταγράφονται οι προτεινόμενες δράσεις με τρόπο που να μπορεί ο Δήμος να τις παρακολουθεί και να τις υλοποιεί.

Το σχέδιο δράσης περιλαμβάνει:

  • δράσεις και παρεμβάσεις,
  • περιοχή εφαρμογής,
  • επισπεύδοντα φορέα,
  • σύνδεση με υφιστάμενα σχέδια και πολιτικές,
  • δείκτες παρακολούθησης,
  • ενδεικτικό προϋπολογισμό,
  • πιθανές πηγές χρηματοδότησης,
  • χρονικό ορίζοντα υλοποίησης,
  • απαιτούμενες ενέργειες ωρίμανσης,
  • αναμενόμενα αποτελέσματα.

Με αυτόν τον τρόπο, το Σχέδιο Αστικής Ανθεκτικότητας αποκτά πρακτικό χαρακτήρα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο προγραμματισμού έργων και δράσεων.

Δείκτες Ανθεκτικότητας

Οι Δείκτες Ανθεκτικότητας αποτελούν βασικό στοιχείο του Σ.Α.Α.

Μέσα από τους δείκτες, ο Δήμος μπορεί να παρακολουθεί την πρόοδο της περιοχής παρέμβασης και να αξιολογεί αν οι δράσεις που εφαρμόζονται οδηγούν σε πραγματική βελτίωση.

Οι δείκτες μπορεί να αφορούν:

  • δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά,
  • περιβάλλον και ποιότητα ζωής,
  • χρήσεις γης,
  • υποδομές,
  • κοινωνικές δομές,
  • πρόσβαση σε υπηρεσίες,
  • πράσινους χώρους,
  • ευάλωτες ομάδες,
  • πολιτική προστασία.

Η χρήση δεικτών επιτρέπει στον Δήμο να μετατρέψει το Σ.Α.Α. σε εργαλείο συνεχούς παρακολούθησης και όχι σε μια στατική μελέτη.

Χαρτογραφική τεκμηρίωση και γεωχωρικά δεδομένα

Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο των τεχνικών προδιαγραφών είναι η χαρτογραφική τεκμηρίωση.

Το Σ.Α.Α. πρέπει να συνοδεύεται από χάρτες και γεωχωρικά δεδομένα που αποτυπώνουν την περιοχή παρέμβασης και τις προτεινόμενες δράσεις.

Η χρήση γεωχωρικών εργαλείων βοηθά στον εντοπισμό κρίσιμων σημείων, περιοχών υψηλής τρωτότητας, υφιστάμενων υποδομών και προτεινόμενων παρεμβάσεων.

Για αυτόν τον λόγο, η τεχνική ομάδα που υποστηρίζει την εκπόνηση ενός Σ.Α.Α. πρέπει να διαθέτει εμπειρία σε χωρική ανάλυση, χαρτογραφία και γεωπληροφορική.

Ο ρόλος του εξωτερικού αναδόχου

Σε πολλές περιπτώσεις, ένας Δήμος μπορεί να χρειαστεί εξωτερική τεχνική υποστήριξη για την εκπόνηση του Σ.Α.Α.

Η διαδικασία απαιτεί διεπιστημονική γνώση, τεχνική εμπειρία, κατανόηση του θεσμικού πλαισίου και ικανότητα σύνδεσης των προτάσεων με πραγματικές ανάγκες και δυνατότητες υλοποίησης.

Η Arrow Engineering διαθέτει εμπειρία στην υποστήριξη δημόσιων φορέων και μπορεί να αναλάβει την ολοκληρωμένη εκπόνηση Σχεδίων Αστικής Ανθεκτικότητας, καλύπτοντας τα απαιτούμενα στάδια: τεχνική ανάλυση, συλλογή δεδομένων, εκτίμηση τρωτότητας, δείκτες ανθεκτικότητας, σχεδιασμό παρεμβάσεων, χαρτογραφική τεκμηρίωση και σύνταξη φακέλου.

Συμπέρασμα

Το ΦΕΚ 2506/2026 διαμορφώνει ένα σαφές πλαίσιο για την εκπόνηση Σχεδίων Αστικής Ανθεκτικότητας. Οι Δήμοι καλούνται πλέον να προσεγγίσουν την αστική ανθεκτικότητα με οργανωμένο, τεκμηριωμένο και εφαρμόσιμο τρόπο.

Ένα σωστά δομημένο Σ.Α.Α. μπορεί να βοηθήσει τον Δήμο να εντοπίσει τις κρίσιμες ανάγκες του, να προετοιμαστεί για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, να ενισχύσει τις υποδομές του και να βελτιώσει την καθημερινότητα των πολιτών.

Η Arrow Engineering παρέχει ολοκληρωμένη τεχνική και συμβουλευτική υποστήριξη σε Δήμους και δημόσιους φορείς για την εκπόνηση Σχεδίων Αστικής Ανθεκτικότητας, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και τις τεχνικές προδιαγραφές.

Επικοινωνήστε μαζί μας για να σχεδιάσουμε μαζί το επόμενο βήμα για τον Δήμο ή τον φορέα σας.